Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

WASH (նաև՝ WatSan կամ WaSH, անվանումն առաջացել է անգլերեն water, sanitation and hygiene՝ «ջուր, սանիտարական պայմաններ և հիգիենա» բառերի սկզբնատառերից), զարգացման համագործակցության կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեության ոլորտ, որը համայնքներին ապահովում է ջրի մատակարարման, սանիտարիայի և հիգիենայի ծառայություններով։ WASH ծառայությունների հասանելիության ապահովման հիմնական նպատակներն են հանրային առողջության բարելավումը, ջրի և սանիտարական պայմանների մարդու իրավունքի իրականացումը, կանանց համար խմելու ջուր հավաքելու ծանրաբեռնվածության նվազեցումը, ինչպես նաև դպրոցներում և առողջապահական հաստատություններում կրթական ու առողջապահական արդյունքների բարելավումը։ WASH ծառայությունների հասանելիությունը ջրային անվտանգության կարևոր բաղադրիչ է։ WASH ծառայությունների համընդհանուր, մատչելի և կայուն հասանելիությունը միջազգային զարգացման կարևորագույն խնդիրներից է և Կայուն զարգացման նպատակ 6-ի առաջին երկու թիրախների հիմնական ուղղությունն է։ 6.1 և 6.2 թիրախները նպատակ ունեն ապահովել ջրի և սանիտարական ծառայությունների հավասար ու մատչելի հասանելիություն բոլորի համար։ 2017 թվականի գնահատմամբ՝ 2,3 միլիարդ մարդ ապրում էր առանց հիմնական սանիտարական հարմարությունների, իսկ 844 միլիոն մարդ չուներ անվտանգ և մաքուր խմելու ջրի հասանելիություն։ WASH հապավումը լայնորեն օգտագործվում է հասարակական կազմակերպությունների և օգնություն տրամադրող կազմակերպությունների կողմից զարգացող երկրներում։

WASH-ի անբավարարության հետ կապված հիվանդությունների բեռը և վնասվածքները մանրամասն ուսումնասիրվել են։ WASH ծառայությունների բացակայության հետ սովորաբար կապված հիվանդություններն ու վիճակները ներառում են փորլուծությունը, թերսնուցումը, աճի դանդաղումը, ինչպես նաև անտեսված արևադարձային հիվանդությունները։ Կանանց համար գոյություն ունեն նաև առողջության լրացուցիչ վտանգներ, օրինակ՝ հղիության և ծննդաբերության ընթացքում կամ դաշտանային հիգիենայի կառավարման հետ կապված։ Քրոնիկական փորլուծությունը կարող է երկարաժամկետ բացասական ազդեցություն ունենալ երեխաների ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ մտավոր զարգացման վրա։ Այնուամենայնիվ, WASH ծառայությունների բարելավված հասանելիությունից բխող առողջապահական արդյունքների վերաբերյալ ճշգրիտ գիտական ապացույցներ հավաքելը դժվար է՝ մի շարք բարդացնող գործոնների պատճառով։ Հետազոտողները նշում են տեխնոլոգիական արդյունավետության ավելի երկարաժամկետ ուսումնասիրությունների, սանիտարական միջամտությունների առավել մանրամասն վերլուծության և բազմաթիվ միջամտությունների համակցված ազդեցության ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը՝ WASH-ի առողջապահական արդյունքներն ավելի լավ գնահատելու համար։

WASH ծառայությունների հասանելիությունն անհրաժեշտ է ոչ միայն տնային տնտեսությունների մակարդակում, այլև ոչ բնակարանային միջավայրերում, ինչպիսիք են դպրոցները, առողջապահական հաստատությունները, աշխատավայրերը, բանտերը, ժամանակավոր օգտագործման վայրերը, ինչպես նաև տեղահանված բնակչության համար։ Դպրոցներում ձեռքերի խմբային լվացման հարմարությունները կարող են բարելավել հիգիենան։ Դպրոցներում WASH հարմարությունների բացակայությունը հաճախ հանգեցնում է նրան, որ աղջիկ աշակերտները չեն հաճախում դպրոց, ինչի հետևանքով նվազում են նրանց կրթական ձեռքբերումները։

Քաղաքային հետնախորշերում անվտանգ կառավարվող WASH ծառայությունների ապահովումը դժվար է։ WASH համակարգերը կարող են շարքից դուրս գալ տեղադրումից բավական կարճ ժամանակ անց, օրինակ՝ ջրաբաշխման համակարգերի արտահոսքի պատճառով։ Լրացուցիչ խնդիրներ են աղտոտված ջրային աղբյուրները և կլիմայի փոփոխության ազդեցությունը ջրային անվտանգության վրա։ WASH ծառայությունների ավելի հուսալի և արդար հասանելիության պլանավորման մոտեցումները ներառում են, օրինակ, WASH-ի ազգային ծրագրերի և մշտադիտարկման իրականացումը, կանանց հզորացումը և WASH ծառայությունների կլիմայական դիմակայունության բարձրացումը։ Ջրի կառավարման համակարգերի հարմարվողական կարողությունը կարող է օգնել մեղմելու կլիմայական իրադարձությունների որոշ ազդեցություններ և բարձրացնելու կլիմայական դիմակայունությունը: Տարբեր մակարդակներում գործող շահագրգիռ կողմերը՝ փոքր քաղաքային կոմունալ ծառայություններից մինչև ազգային կառավարություններ, պետք է հասանելիություն ունենան տարածաշրջանային կլիմայի և կլիմայի փոփոխության հետևանքով սպասվող փոփոխությունների վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվությանը։ Ավելին⇒

Նորություններ

← «Նորություններ»

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

սեպտեմբերի 30-ին Սաուդյան Արաբիայի օդային տարածքով անցնող Flydubai Flight 1073 ինքնաթիռի (լուսանկարում) անձնակազմը և ուղևորները կանխել են ինքնաթիռը առևանգելու կամ կործանելու փորձը:
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արժանացել է գերմանական խաղաղության մրցանակին։
սեպտեմբերի 4-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեան ընդունել է «Քարտեզը շտկելու» բանաձև, որը հավանություն է տվել Հավասար Երկրի պրոյեկցիայով քարտեզի (լուսանկարում) կիրառմանը։ Կողմ են քվեարկել 164 երկիր, դեմ՝ միայն ԱՄՆ-ը։
օգոստոսի 30-ին՝ արձակվել է «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական աստղադիտակը, տիեզերքը լայնածավալ ուսումնասիրելու և դրա կառուցվածքի ու զարգացման վերաբերյալ կարևոր հարցերի պատասխաններ գտնելու նպատակով։
օգոստոսի 25-ին Նեպալի և Տիբեթի ինքնավար շրջանում Թրիշուլի գետի երկայնքով տեղի են ունեցել ջրհեղեղներ ու ցեխային սողանքներ (տեսանյութում): Նեպալում զոհվել է առնվազն 389 մարդ, 910 մարդ, այդ թվում՝ ավելի քան 200 զբոսաշրջիկ, անհետ կորած են համարվում, չինացի պաշտոնյաները հայտնել են Տիբեթում երեք մահվան և 558 անհետ կորածի մասին։

Վերջերս մահացածներ՝ Եվա Մարի Սեյնթ • Անատոլի Կաշպիրովսկի • Մարինա Վլադի • Վահագն Գրիգորյան • Ռիչարդ Կիրակոսյան • Սանդրո Մացցոլա • Սերգեյ Պողոսյան

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

← «Գիտե՞ք, որ...»

․․․էլեկտրական հոսանքի (օրինակ՝ կայծակ) հարվածի հետևանքով որոշ նյութերի մակերևույթին հայտնվում է 3D ծառի պատկեր (լուսանկարում)։
․․․հնագույն ժամանակներում մարդուն դեպի վերջին հանգրվանը տեղափոխելու «ուղեվարձը» խորհրդանշական էր։
․․․արվեստաբանները համաձայնեցին հոգեբուժարանի հիվանդի հետ, որն իրեն ականավոր նկարիչ էր համարում, ընդամենը հարյուր տարի անց:
․․․Հին Հռոմի ֆեմինիստուհիները հանդես էին գալիս ամենևին էլ ոչ որպես դերասանուհիներ։
․․․գոլֆ կարելի է խաղալ (լուսանկարում) նաև ֆուտբոլի գնդակով։
․․․կան ագարակներ, որտեղ ուսումնասիրում են, թե ինչպես են փտում դիակները։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
332 154 հոդված	636 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։