Tilkaio
| Tilkaio | |
|---|---|
| Iraute egoera | |
| Sailkapen zientifikoa | |
| Klasea | Mammalia |
| Ordena | Carnivora |
| Familia | Felidae |
| Generoa | Leopardus |
| Espeziea | Leopardus tilcayo [[Paola M. Nogales-Ascarrunz, Enzo Aliaga-Rossel, Jonas Lescroart, Eduardo Eizirik|]], 2026 |
| Datu orokorrak | |
| Luzera | 465 mm eta 257,5 mm |
| Masa | 1,75 kg |
Tilkaio (Leopardus tilcayo) Bolivian aurkitu den basa-felido endemikoaren espezie bat da.[1] 2026ko irailean argitaratutako tigre-katuei buruzko azterketa genetiko baten bidez identifikatua, zientziak 1923tik formalki deskribatutako lehen basakatua da tilkaioa.[2] Tokiko komunitateek ezagutzen zuten tilkaioa, baina oraindik ez zen zientifikoki identifikatu
Espeziea «Phylogenomics and museomics reveal five distinct species of tiger cats in South America» artikuluan deskribatu zen, Current Biology aldizkarian 2026ko irailaren 17an jasota.[3]
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Leopardus tilcayoa etxeko katu arrunt bat baino txikiagoa da: buruaren 46 zentimetro inguru neurtzen du gorputzaren muturrean, eta 1,3 eta 2 kg arteko pisua ar helduaren kasuan.[4] Liraina eta pikarduna da, belarri biribilduak ditu eta isats luze eta estilizatua. Tigre-katuekin alderatuta, orban handiagoak ditu, buztan luzeagoa eta estilizatuagoa, lerro horizontaletan orbanak ditu eta kolore orokorra motelagoa da.
Tilkaiak tigre-katuen beste lau espezieen antza du. Tigre-katuak «espezie kriptikotzat» hartzen dira, espezie guztiek oso antzeko itxura dutelako eta morfologian oinarrituta bereizten zailak direlako.[5]
Banaketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Boliviako Yungetan bizi da, Andeetako ekialdeko hegaletan, Andeetako mendikatearen eta Amazoniako arroaren artean, hedatzen den lanbro-basoetako eskualde batean. Bizi den leku tipoa Nor Yungas probintzian dago, La Paz departamenduan, 1570 m. Populazio basatiaren tamaina ez da ezagutzen.
Ekologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2026ko irailean, gutxi dakigu tilkaioaren portaerari buruz. Gorotzen laginetan aurkitutako karraskari txikien hondarrek adierazten dute espeziearen dietaren parte direla, eta kamerek hartutako irudiek iradokitzen dute espeziea aktiboagoa izan daitekeela gauez.[6]
Aurkikuntza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Urtebetez baino gehiagoz, Boliviako familia batek etxeko katu bat zaintzen zuela uste izan zuen. Kumea kalean aurkitua izan zen, Yungas basotik gertu. Animaliak arrautzak eta etxeko beste gauzak jaten zituen, baina oiloen zelatan egoten zen, katuenak ez ziren garraxiak botatzen zituen eta harrapari baten jokabidea zuen. Bide Berdeko Basa-bizitzaren Santutegia, 2016tik, Paola Nogales-Ascarrunz, National Geographic Societyren biologo boliviarrak behatu zuen, eta beste espezie batzuekiko desberdintasunak ikusi zituen.[1]
Hasiera batean, ikertzaileek uste zuten felinoa Leopardus tigrinus espeziekoa zela, Hego Amerikako hainbat herrialdetan tigrino, ontzilla, tigrillo edo katu tigrea bezala ezagutzen den talde batekoa. Haren itxuraren eta, batez ere, DNAren geroko berrikuspenak erakutsi zuen espezie desberdina zela.[1]
Bizi-iraupena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Basa-populazioaren tamaina ezezaguna da. Boliviako espezie endemikoa denez, haren balizko desagerpena ezin izango litzateke konpentsatu beste eskualde batzuetako banakoak lekualdatuta.[7] Ikertzaileek Yungas eskualdeko baso-soiltzea eta meatzaritza aipatzen dituzte mehatxu nagusitzat, eta aurkikuntzak tigre-katuen espezie guztien kontserbazio-ahaleginak katalizatu behar dituela uste dute.[8] Espeziea ez du oraindik ebaluatu Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundeak (UICN).
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 (Gaztelaniaz) CastroSeguir, Por Cecilia. (2026-09-17). «Lo criaron como un gato doméstico, cazaba gallinas y maullaba distinto: el ADN confirmó que era una especie silvestre desconocida» infobae (kontsulta data: 2026-09-22).
- ↑ (Ingelesez) «Meet the First New Cat Species Discovered in 100 Years» Animals 2026-09-17 (kontsulta data: 2026-09-22).
- ↑ (Ingelesez) Lescroart, Jonas; Nogales-Ascarrunz, Paola; Cassatt-Johnstone, Molly; Bonilla-Sánchez, Alejandra; Sartor, Caroline Charão; Angulo, Fernando; Ramirez, Jorge L.; Oliveira, Larissa Rosa de et al.. (2026-09-17). «Phylogenomics and museomics reveal five distinct species of tiger cats in South America» Current Biology (Elsevier) 0 (0) doi:. ISSN 0960-9822. PMID 42753727. (kontsulta data: 2026-09-22).
- ↑ (Gaztelaniaz) Moraleda, Inma. (2026-09-17). «Descubren el gato tilcayo en Bolivia: la primera especie nueva de felino salvaje en más de un siglo» elconfidencial.com (kontsulta data: 2026-09-22).
- ↑ (Ingelesez) Simms, Chris. (2026-09-17). «Beautiful new cat species is first to be named in a century | New Scientist» New Scientist (kontsulta data: 2026-09-22).
- ↑ (Ingelesez) Serafinko, Marta; Serafinko, Marta. (2026-09-17). «New cat species identified in Bolivia, first in over a century» Reuters (kontsulta data: 2026-09-22).
- ↑ (Gaztelaniaz) Amura. «El gato tilcayo: el descubrimiento de una nueva especie de felino en Bolivia» Corta (kontsulta data: 2026-09-22).
- ↑ (Ingelesez) Lescroart, Jonas; Nogales-Ascarrunz, Paola; Cassatt-Johnstone, Molly; Bonilla-Sánchez, Alejandra; Sartor, Caroline Charão; Angulo, Fernando; Ramirez, Jorge L.; Oliveira, Larissa Rosa de et al.. (2026-09-17). «Phylogenomics and museomics reveal five distinct species of tiger cats in South America» Current Biology (Elsevier) 0 (0) doi:. ISSN 0960-9822. PMID 42753727. (kontsulta data: 2026-09-22).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q141490808
Multimedia: Leopardus tilcayo / Q141490808
Espezieak: Leopardus tilcayo